Ribbels in je nagels en wat ze over je nagels zeggen

Ribbels in je nagels zijn meestal onschuldig. Lopen de lijnen in de lengte, van de nagelriem naar de rand, dan horen ze vaak bij het ouder worden of bij een droge nagel. Dwarse groeven vertellen iets anders: de nagel is een paar weken minder hard gegroeid, bijvoorbeeld door koorts, een operatie of een stoot. Hieronder lees je hoe je de oorzaak herkent, hoe je de nagel thuis verzorgt en wanneer een bezoek aan de huisarts verstandig is.

Wat zijn ribbels in je nagels?

Een nagel bestaat uit dunne laagjes keratine. Keratine is een stevig eiwit dat ook in haar en huid zit. De nagel groeit vanuit de nagelmatrix, het groeicentrum dat verborgen ligt onder de nagelriem. Daar worden voortdurend nieuwe cellen aangemaakt, die de oudere cellen naar voren duwen. Werkt de matrix een tijdje minder gelijkmatig, dan komt de nagelplaat ongelijk naar buiten en zie je een ribbel. Een vingernagel groeit ongeveer 3 millimeter per maand, een teennagel een stuk langzamer. Er bestaan twee vormen: verticale lijnen lopen in de lengte van de nagel, horizontale groeven lopen dwars over de nagel heen. Dat verschil zegt veel over de oorzaak.

Verticale ribbels zijn meestal onschuldig

Fijne lijntjes in de lengte komen het meest voor. Ze lopen van de nagelriem naar de vrije rand en worden met de jaren vaak duidelijker, omdat de matrix minder keratine aanmaakt en de cellen minder gelijkmatig verdeelt. Uitdroging speelt ook mee. Veel contact met water, afwasmiddel en schoonmaakmiddelen haalt vocht uit de nagelplaat, waardoor de richels scherper opvallen. Soms zit er een ijzertekort achter, zeker als de nagels daarbij broos zijn en snel scheuren. Zie je de lijnen op meerdere nagels tegelijk, dan is dat juist geruststellend; een plaatselijk probleem laat zich meestal op één nagel zien. Op de teennagels komen deze lijnen net zo vaak voor en ook daar zijn ze onschuldig. Wil je weten welke andere signalen je kunt herkennen, lees dan wat nagels zeggen over je gezondheid en wanneer het verstandig is om verder te kijken.

Horizontale ribbels wijzen op een pauze in de groei

Een dwarse groef ontstaat als de nagelgroei een paar weken stokt of flink vertraagt. Artsen noemen zo'n groef een lijn van Beau. Het lichaam had het op dat moment druk met iets anders en zette de aanmaak van nagelcellen even op een lager pitje. Omdat de nagel langzaam naar voren groeit, zie je de groef pas weken later verschijnen. De oorzaken vallen in een paar groepen:

• ziekte en koorts, bijvoorbeeld een stevige griep, een coronabesmetting of een operatie;

• beschadiging, zoals een stoot tegen de nagel of een te ruwe manicure;

• aandoeningen zoals diabetes, een trage schildklier of een tekort aan zink;

• langdurige stress of zware medicatie, zoals chemotherapie.

Niet elke streep is een dwarse groef. Witte dwarse strepen, ook lijnen van Mees en Muehrcke genoemd, liggen vlak in de nagel en kunnen op een tekort of een ziekte wijzen. Kleine witte puntjes zijn iets anders en bijna altijd onschuldig. Meer uitleg hierover vind je in ons artikel over witte vlekjes op nagels en de oorzaken daarvan. Ook een deuk in je nagel na een stoot ziet er soms uit als een groef, maar groeit meestal gewoon weer uit. Een donkere of zwarte streep in de lengte van één nagel moet altijd door een huisarts of dermatoloog worden bekeken.

Zo verzorg je geribbelde nagels thuis

Ribbels in je nagels kun je zelf minder zichtbaar maken met een paar vaste gewoontes. De oude nagel verander je daarmee niet, want die groeit gewoon uit. Je zorgt er wel voor dat de nieuwe nagel gladder en sterker naar buiten komt.

Vijlen, voeden en beschermen

Vijl je nagels in plaats van ze te knippen, en vijl altijd in één richting. Knippen geeft kleine scheurtjes aan de rand die later groter worden. Smeer twee keer per dag nagelolie of een voedende crème op de nagelriemen, bijvoorbeeld met jojobaolie of amandelolie. Draag handschoenen bij het afwassen en schoonmaken, zodat water en zeep de nagelplaat niet uitdrogen. Laat velletjes met rust en gebruik schoon gereedschap, want goede hygiëne voorkomt ontstekingen aan de nagelriem. Is een nagel gescheurd of losgeraakt na een stoot, dan vind je praktische stappen in onze gids over beschadigde nagels behandelen en herstellen.

Ribbels gladmaken en verbergen

Een ridgefiller is een basislak die de groeven opvult. Daardoor ligt gekleurde lak er egaal op en vallen de lijnen weg. Een polijstvijl maakt het oppervlak gladder, maar gebruik die hooguit twee keer per maand. Vaker polijsten maakt de nagel dun en kwetsbaar. Kies een nagellakremover zonder aceton en geef je nagels enkele weken rust tussen twee sets gelnagels of acryl. Kies je toch voor een versteviging, bekijk dan eerst de best geteste BIAB-merken, zodat je de natuurlijke nagel zo min mogelijk belast.

Voeding die de nagel helpt

IJzer, zink, biotine en eiwit zijn de bouwstenen van een sterke nagel. Je vindt ze in vlees, vis, peulvruchten, eieren, noten en volkorenproducten. Calcium, dat vaak kalk wordt genoemd, is zelden de oorzaak van ribbels. Begin daarom niet zomaar met supplementen. Een tekort stel je het beste vast met bloedonderzoek via de huisarts.

Wanneer ga je naar de huisarts?

De meeste ribbels verdwijnen vanzelf zodra de nagel uitgroeit. Bij een paar signalen is een bezoek aan de huisarts toch verstandig:

• horizontale groeven op meerdere nagels tegelijk;

• een zwarte of donkere streep in de lengte van één nagel;

• verkleuring, pijn, zwelling of loslaten van de nagel;

• ribbels in combinatie met vermoeidheid, haaruitval of gewichtsverandering.

De huisarts bekijkt je nagels, stelt vragen over je gezondheid en laat zo nodig bloed prikken. Zo komt een tekort of een aandoening snel aan het licht. Gaat het om de teennagels, dan kan een medisch pedicure helpen met het veilig dunner maken en verzorgen van de nagel.

Gezonde nagels op de lange termijn

Lijnen in de lengte horen bij ouder worden en uitdroging. Dwarse groeven wijzen op een tijdelijke pauze in de groei. In beide gevallen vertelt de nagel wat er in de afgelopen maanden is gebeurd. Een ribbel verdwijnt pas als hij helemaal is uitgegroeid. Een vingernagel is in ongeveer zes maanden vervangen, een teennagel heeft daar twaalf tot achttien maanden voor nodig. Geduld hoort dus bij herstel. Wat je in die tijd doet, bepaalt hoe de nieuwe nagel eruitziet. Verzorg de nagelriemen dagelijks, bescherm je handen tegen water en schoonmaakmiddelen, eet gevarieerd en polijst met mate. Blijven de ribbels veranderen of komen er klachten bij, dan is de huisarts de juiste volgende stap.

Bronnen voor dit artikel: Thuisarts.nl, Huidziekten.nl en het MSD Manual voor consumenten.